Gemë me paraqitjen e Athinës
Gema sa predstavom Atene
Tërhiq për ta rrotulluar · rrotullo për zmadhimTërhiq për ta rrotulluar · dy gishta për zmadhim
ngarkon {mb} MBObjekte që nuk u skanuan, por u rindërtuan: Qyteti i Vjetër si maketë 3D nga të dhëna hapësinore të hapura dhe, nga fotografitë, një anë e ciboriumit të shek. IX (Muzeu Kombëtar në Beograd), pllaka me monogramin IHS në Qytetin e Vjetër, monedha të mbretërve dhe qyteteve ilire, të Ulqinit dhe Shasit mesjetar dhe të perandorisë romake, dhe në fund një përkrenare e tipit ilir si mostër. Rindërtimi nuk është identik me origjinalin: forma, ornamenti dhe përmasat mund të ndryshojnë. Modeli i saktë do të merret me skanimin 3D të origjinalit, ndërsa për qytetin me rilevim me dron ose lidar.
Përshkrimi
Një gemë e vogël e gdhendur prej guri të tejdukshëm portokalli-të kuq, me kokën e perëndeshës Athina në profil, të kthyer majtas, me përkrenare. Figura është e gdhendur brenda gurit (intaglio): e shtypur në dyll ose argjilë, gema lë një figurë në reliev të kthyer djathtas. Gema të tilla zakonisht vendoseshin në unaza dhe shërbenin si vulë personale, stoli ose hajmali.
Gema u gjet gjatë kërkimeve arkeologjike në Qytetin e Vjetër, pranë murit antik të ruajtur në kështjellë, në të njëjtën zonë ku u gjetën edhe fragmente qeramike ilire dhe helenistike të importuar.1 Ruhet në Muzeun e Ulqinit. Lloji i gurit, përmasat dhe viti i gjetjes nuk janë botuar.
Kur u krijua
Burimet nuk përputhen. Leksikoni i Arkeologjisë së Malit të Zi, në zërin për Ulqinin, e daton gemën në shek. IV–III p.e.s., ndërsa në mbishkrimin e fotografisë në shek. III p.e.s.; Leksikoni i Arteve Figurative të Malit të Zi përmend „një gemë nga shek. V“.2 Këtu jepet intervali nga zëri arkeologjik, si përshkrimi më i drejtpërdrejtë i gjetjes.
Gemë, jo kamea
Udhërrëfyesi i Pavle Mijoviqit i vitit 1985 dhe përshkrimet turistike e quajnë kamea antike.3 Kamea, megjithatë, është reliev që del nga guri; këtu figura është e gdhendur brenda, prandaj emri i saktë është gemë (intaglio), siç e quan edhe Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Malit të Zi.
Humbja dhe kthimi
Mileva Nikolaidis, më vonë drejtoreshë e Muzeut, tregoi në vitin 2015 se e gjeti gemën si studente e arkeologjisë, gjatë gërmimeve në Ulqin. Muzeu u hap në vitin 1975, dhe në tërmetin e vitit 1979 ndërtesa u shemb dhe një pjesë e fondit humbi. Kur filloi punë në Muzeun në vitin 1984, gema ishte gjëja e parë që kërkoi. Një pjesë e madhe e materialit të muzeut u gjet te një person në Ulqin dhe u kthye me ndihmën e policisë; gema sot është në ekspozitën e përhershme.4
Modeli 3D
Gema nuk u regjistrua për këtë projekt. Modeli u krijua nga një fotografi e vetme e botuar (© CANU, Leksikoni i Arkeologjisë së Malit të Zi): konturi dhe ngjyra vijnë nga fotografia, ndërsa gdhendjet e figurës u vlerësuan nga ndriçimi i sipërfaqeve të gdhendura. Thellësia e gdhendjeve, lakimi dhe trashësia e gurit janë vlerësime, dhe madhësia e vërtetë nuk është botuar, prandaj modeli nuk është në shkallë. Nga pas figura duket e pasqyruar, si përmes gurit të tejdukshëm.
Shënim (4)
- CANU, Leksikoni i Arkeologjisë së Malit të Zi, zëri „Ulqini“ (M. Vrzić, A. Ljuljđuraj): „Ndër gjetjet e lëvizshme, të zbuluara pranë murit antik të ruajtur, veçohet një gemë me portretin e gdhendur të perëndeshës Athina me përkrenare, e datuar në shek. IV–III p.e.s.“ ↩
- I njëjti leksikon, mbishkrimi i fotografisë: „Gemë me paraqitjen e Athinës, shek. III p.e.s., Muzeu Vendor i Ulqinit“. CANU, Leksikoni i Arteve Figurative të Malit të Zi, zëri „Arti antik“: „U gjetën fragmente vazosh me figura të zeza dhe lekithe të bardha me ngjyrë të kuqe, si dhe një gemë nga shek. V.“ ↩
- P. Mijović, Ulqini — udhërrëfyes historik dhe artistik, botimi i 3-të, Muzeu i Ulqinit, 1985: një fotografi me mbishkrimin „Muzeu i Ulqinit, gemë antike“ dhe, në përshkrimin e koleksionit, „një piedestal antik me mbishkrim grek kushtuar perëndeshës Artemidë, dhe një kamea antike“. ↩
- Portal Analitika, „Muzeu i Ulqinit: punon me thesar dhe ndihesh i pavlerë“, 27.2.2015, deklaratë e Mileva Nikolaidis. Viti i gjetjes dhe data e kthimit nuk jepen. ↩
Vizatimi teknik
Hap PDF (A3) ↓Tabela nga dokumentacioni
Tekstet, matjet dhe rindërtimet në këtë faqe janë analizë e realizuesit të projektit (3DExperts) dhe nuk përfaqësojnë qëndrimin e IP Qendra për Kulturë Ulqin, Muzeut të Ulqinit apo Organizatës Turistike të Ulqinit. Gjetjet dhe interpretimet duhet t’i konfirmojnë institucionet kompetente dhe specialistët që merren me këto kërkime.
Literatura dhe burimet (5)
- CANU, Leksikon arheologije Crne Gore, odrednica „Ulcinj“ — leks.canu.ac.me/web/arhcg.php?OID=7115
- CANU, Leksikon arheologije Crne Gore, fotografija geme — leks.canu.ac.me/web/Slike/Fig-ARHCG-7115-7299.jpg
- CANU, Leksikon likovne umjetnosti Crne Gore, odrednica „Antička umjetnost“ — leks.canu.ac.me/web/llucg.php?OID=4472
- P. Mijović, Ulcinj — istorijsko-umjetnički vodič, 3. izd., Muzej Ulcinj 1985 — www.vodic.dlib.me/fajlovi/p1hhkk7ae216h819emuk91cs11k1a4.pdf
- Portal Analitika, 27. 2. 2015 — www.portalanalitika.me/clanak/178027--ulcinjski-muzej-radis-sa-blagom-a-osjecas-se-bezvrijednim
